ONCOLOGIEDe oncologie is het deelgebied van de diergeneeskunde dat de diagnostiek en behandeling van tumoren omvat. Soms leidt de diagnose van type en uitbreiding van een tumor tot de conclusie dat behandeling onmogelijk is. Gelukkig is bij het merendeel van de honden en katten wel een adequate behandeling mogelijk. Veelal zal dit chirurgie zijn, met goede vooruitzichten op genezing indien tijdig en adequaat uitgevoerd.
Bij andere patiënten zal naast (of in plaats van) chirurgie, een behandeling met bestraling (radiotherapie) of met medicijnen (chemotherapie) overwogen kunnen worden. Doel daarbij is in de eerste plaats de patiënt van bestaande of dreigende ziekte-symptomen af te helpen.
Het onderzoek
Bij het eerste consult zal - met gebruikmaking van gegevens van Uw eigen dierenarts - zo nodig aanvullend onderzoek worden gedaan (van bloed, röntgenfoto’s, echografie, biopsie). Tevens zal met U overlegd worden over de kansen en de vorm van een eventuele behandeling, en de geschatte tijd en kosten daaraan verbonden. Voor sommige dure cytostatica geldt de regel dat deze tegen kostprijs beschikbaar worden gesteld.
Voor het stellen van een goede diagnose is onderzoek door een biopsie van het gezwel noodzakelijk. Vaak kan dit door het nemen van een naald-biopt gevolgd door cytologisch onderzoek (onderzoek van cel-beeld); meestal is dit direct uitvoerbaar. Soms is het nemen van een weefselbiopt nodig. Daarnaast kan röntgenonderzoek en/of echografisch onderzoek nodig zijn, evenals bloedonderzoek. Zoveel mogelijk zal worden getracht, dit allemaal op de dag van het eerste consult uit te voeren. Wanner het type tumor en de uitbreiding, alsmede de functie van belangrijke organen in kaart is gebracht, zal advies over de mogelijke behandeling en de vooruitzichten hiervan mogelijk zijn. In bijzondere gevallen kan een directe verwijzing plaats vinden voor een MRI-scan of CT-scan (UKG, Utrecht).
Chemotherapie
Hierbij worden middelen toegediend die de celdeling remmen, en tumorcellen kunnen doden.
Middels een aantal behandelingen - die de nodige investeringen vragen (tijd en geld), brengt dit bij ongeveer de helft van de - als gevoelig bekend staande - tumorziekten het beoogde resultaat: aanzienlijke tijd van leven zonder klachten. Echte genezing komt uiteraard minder vaak voor, maar is ook zeker geen uitzondering. Minstens zo belangrijk is ook, dat bij de gebruikte doseringen vervelende bijwerkingen bij het grote merendeel van de patiënten voorkomen worden.
Chemotherapie blijft voorbehouden voor patiënten:
(1) met een voldoende lichamelijke conditie;
(2) met een type tumor dat door plaats en uitbreiding niet (alleen) met chirurgie behandeld kan worden;
(3) met een type tumor dat een groot risico kent het leven ernstig te bekorten;
(4) met een type tumor dat een goede kans heeft gevoelig te zijn voor gebruikte medicijnen.
Zo wordt chemotherapie al enkele tientallen jaren gebruikt bij honden en katten met lymfklierkanker (ook maligne lymfoom genoemd), met steeds betere resultaten. Nieuwe ontwikkelingen brengen ook belangrijke verbeteringen teweeg bij dieren met een toenemend aantal van andere typen tumoren. Dit betreft onder meer mastceltumoren (mastocytomen), plasmaceltumoren (myeloom of ziekte van Kahler), botkanker (osteosarcoom), bloedvatkanker (hemangiosarcoom), schildklierkanker, tumoren van het urinewegstelsel (blaas - en urethrakanker), eierstokkanker (ovariumcarcinoom) en kanker van de anaalzak.
Bij een aantal andere tumoren blijkt uit wetenschappelijk onderzoek, dat de gevoeligheid voor chemotherapie minimaal tot afwezig is. Dit betreft onder andere melkklierkanker bij de hond (ondanks wat op sommige websites beweerd wordt) en melanoom bij de hond. Bij de kat lijkt wel sprake van gevoeligheid voor chemotherapie bij een deel van de dieren met melkklierkanker. Over de opzet (tijdsduur; middelen) van chemotherapie bij een aantal vormen van kanker kunt U hier verder lezen.
Nieuwe chemotherapeutische behandelmethoden worden getoetst in vergelijkend onderzoek (zg. Trials), waar de Wagenrenk actief in deelneemt. Reden kan zijn het ontbreken van gegevens over goede behandelmethoden voor een bepaald type tumor, of aanwijzingen dat een nieuwe behandeling betere resultaten zou kunnen geven, dan de tot nu toe bekende methoden. In dergelijke situaties wordt uitgebreid uitleg gegeven en deelname aan een dergelijke ‘trial’ kan alleen gebeuren met volledige instemming van de eigenaar. Daarbij geldt de wettelijke verplichting dat de opzet van de ‘trial’ zowel wetenschappelijk als ethisch getoetst en geaccepteerd is.
Een in 2006 gestart onderzoek naar een nieuw medicijn (code HU1205) bij een drietal tumorziekten bij honden werd onlangs afgesloten vanwege onvoldoende gunstig resultaat (publicatie in voorbereiding): dit betrof niet meer te opereren (1) histiocytair sarcoom, of plaveiselcelcarcinoom aan het hoofd, en oraal melanoom. Er wordt hard gewerkt aan alternatieven met perspectief. Waar die al binnen het bereik zijn, is de prijs voor te gebruiken medicijnen veelal erg hoog.
Veiligheid bij chemotherapie
Zowel bij de bereiding als toediening van chemotherapeutica, gelden strenge veiligheidsvoorschriften. Injecties worden bereid in speciaal ontwikkelde, geventileerde veiligheidskasten (LAF-kast), en toegediend met systemen die blootstelling van dierenarts, personeel, en eigenaars voorkomen. De eigenaars krijgen uitgebreide instructies, hoe thuis blootstelling aan stoffen uitgescheiden door de patiënt voorkomen kan worden. Doel is tot minimale blootstelling te komen. In bepaalde omstandigheden (bijv. zwangerschap) wordt keuze in het aantal middelen beperkt tot die, welke zonder risico kunnen worden gebruikt. Wel kan dan de effectiviteit minder zijn dan bij gebruik van het gehele arsenaal aan middelen die ingezet kunnen worden.
Radiotherapie
Sommige tumoren, zoals mastceltumoren, hemangiopericytomen, zijn redelijk tot goed gevoelig voor bestraling. Voor intensieve behandelingen met hoog-energetische apparatuur bestaat de mogelijkheid om deze behandeling uit te laten voeren in het Misdorp radiotherapie gebouw (Faculteit der Diergeneeskunde, Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren). Een behandelingm, indien nodig, kan gepland worden in samenspraak met Dr. Rutteman e/o Drs. Zandvliet.
Samenwerking
Binnen het Veterinair Specialistisch centrum de Wagenrenk werkt de oncoloog intensief samen met internist, chirurg, oogarts, tandarts en de radioloog, zowel op het gebied van de diagnostiek, als op dat van planning/uitvoering van de behandeling.
Samenwerking bestaat ook met andere centra in Nederland, waar de diagnostiek en behandeling worden uitgevoerd door erkende specialisten. Met hen wordt informatie uitgewisseld, en - wanneer geschikt geacht - overdracht van de zorg van patiënten tot stand gebracht. Binnen de medische oncologie (uitvoering van chemotherapie) bestaan goede kontakten met de andere erkende specialisten Interne Geneeskunde van Gezelschapsdieren. Deze hebben zich gedurende een 4-jaar durende aanvullend opleiding kunnen bekwamen in - onder meer - de diagnostiek en behandeling van tumorziekten. Let er bij verwijzing door Uw dierenarts altijd op of U wordt doorverwezen naar een erkend specialist.
Haaienkraakbeen tegen kanker?
Dr Rutteman heeft artikel geschreven over de zin en vooral de onzin van het geven van capsules met haaienkraakbeen aan dieren met kanker. Interesse? Klik hier.
De oncoloog - Dr G.R. Rutteman
Sedert ruim twintig jaren is Dr Rutteman werkzaam binnen de oncologie. In 1988 promoveerde hij op onderzoek naar oorzaken van melkklierkanker (mammacarcinoom). Later nam hij deel aan onderzoek naar betere behandelmethoden voor dit type tumor, en naar oorzaken en behandeling van onder meer schildklierkanker, botkanker, lymfklierkanker, en mastceltumoren. In 1996 verkreeg hij in Nederland en in 1997 in Europa de erkenning als specialist in de Interne Geneeskunde van Gezelschapsdieren. In 2005 volgde de Europese erkenning van het sinds enkele jaren bestaande specialisme in de veterinaire oncologie. Dr Rutteman is één der oprichters van de European Society of Veterinary Oncology (ESVONC), sinds lang lid van de European Association for Cancer Research (EACR) en ‘editor’ van een aantal wetenschappelijke tijdschriften, zoals Anticancer Research, en The Journal of Veterinary and Comparative Oncology. Doel van deze activiteiten is om gegevens vanuit de kliniek tot nut te maken voor een beter begrip van tumorziekten. Zowel om te komen tot betere herkenning, diagnostiek, alsmede tot preventie, en natuurlijk ook om de behandelresultaten te verbeteren. Onder alle omstandigheden geldt hierbij, dat het belang van de individuele patiënt op de eerste plaats komt.
Sedert 1996 werkt Dr Rutteman part-time op de Wagenrenk, momenteel op maandagen en woensdagen.
Nieuw onderzoek naar het ontstaan van tumoren
Bij het ontstaan van kanker spelen veel factoren een rol.
Bij een aantal rassen is vastgesteld dat bepaalde type tumoren relatief vaak voorkomen. Dit is al sedert lang bekend voor mastceltumoren bij de boxer. Recenter onderzoek heeft laten zien dat bepaalde tumoren van de gewrichten, zg. histiocytaire sarcomen, relatief vaak worden gezien bij Flatcoated Retrievers. Een verwante vorm, maligne histiocytose, waarbij longen, lever en/of milt aangetast kunnen worden, wordt ook wel bij dit ras gezien, maar nog vaker bij de Berner Sennenhond. Samen met de rasverenigingen, en met de universiteitsklinieken in Utrecht en Cambridge, wordt momenteel een onderzoek opgezet naar het voorkomen van deze tumoren en de oorzaak ervan. Van dieren aangetast door deze tumoren, wordt in het kader van dit onderzoek DNA (uit bloedmonsters), weefsel, en gegevens uit het stamboek centraal opgeslagen en geanalyseerd. Informatie kunt U onder meer vinden op de website: Uiteindelijk doel van dit onderzoek is, om door fok-adviezen de kans dat deze vaak dodelijke tumoren optreden, te verminderen. Met ingang van 2008 zal ook aandacht worden besteed aan de erfelijke achtergrond van kwaadaardige tumoren van bindweefsel van de weke delen (weke delen sarcomen) bij Golden- en Labrador retrievers en Rottweilers (meer informatie: www.kankeronderzoekbijdieren.nl).
Nieuws
Hoe kunt u ons bereiken? Telefonisch via
Wegomleggingen: Zie voor de huidige stand van zaken inzake de verbouwing aan de Keijenbergseweg onze pagina met 'Adres + Route'
Ziekten en vakanties: Er op dit moment geen afwezigheidsmedlingen. De tweede week van September zal weer het jaarlijkse Europese Internisten congres plaats vinden. Dr. Mandigers is gedurende die week 5 t/m 12 september niet aanwezig.
Rosterwijzigingen: Vanaf 13 september zal drs. Zandvliet voortaan op de dinsdag werkzaam zijn ipv dr. Mandigers. Dr. Mandigers zal voortaan iedere maandag, woensdag, donderdag en vrijdag aanwezig zijn. Op dinsdag is hij dus niet meer aanwezig.
Innovaties / verbouwing: De WagenRenk heeft recent een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd. We zijn geheel over gegaan op digitale rontgenologie. Binnenkort wordt het patientenadministratiesysteem geheel vervangen door een moderner systeem. Verder zijn de huidige anesthesieapparaten vervangen worden door nieuwe apparatuur. Ook zijn enkele nieuwe technieken op het gebied van de scopieen geintroduceerd. Als laatste is er een omvangrijke verbouwing en uitbreiding gepland. Dit alles heeft maar een doel: verbetering. Wij verwachten niet dat dit tot overlast zal leiden. Indien het wel zal zijn zullen passende oplossingen worden gecreeerd. Het voormalige asielgebouw zal opnieuw ingericht worden en zal het nieuwe OK blok (drie OK's) en opname gebouw (aparte honden en katten ruimten) worden.
Asiel: De stichting De Wagenrenk heeft het asiel definitief gesloten. Helaas bleek het niet mogelijk om het nog langer voort te zetten. Het voormalige asielgebouw zal verbouwd worden in een nieuwe operatie ruimte en verpleegafdeling. Het huidige kliniekgebouw zal verbouwd worden waarin in totaal 5 spreekkamers komen en twee diagnostische ruimten.
Videoclip over de kliniek:
