Angststoornissen en asielhonden

Door Nienke Oort, freelance journalist en blogger bij NoortMedia.nl

Angst is een heel normale emotie voor mens en dier. In bepaalde situaties kan een angstreactie zelfs nuttig zijn en de overlevingskans van het dier vergroten door bijvoorbeeld te vluchten of vechten bij een dreiging.

Maar wat als de angst aanhoudend is, getriggerd wordt door doodnormale gebeurtenissen en dus eigenlijk van pathologische (afwijkende) aard is? Behalve dat het dier overmatige stress ervaart – wat een negatieve werking op het lichaam heeft – kan de angst zich ook op vele manieren gaan uiten. Het is dan aan u als baas om uw hond zich zekerder te leren voelen.

Valerie Jonckheer, dierenarts specialist gedrag (dierenpsychiater), geeft tips over hoe u het vertrouwen kunt winnen van een angstige hond.

Neem als voorbeeld Chica. Chica is gered uit een dodingsstation in Spanje en al een aantal maanden bij haar adoptiegezin in Nederland. Echter, haar bazin kan haar niet aaien of de riem aan doen. Chica is eigenlijk alleen maar heel bang. Zij wil de deur niet uit, kan de weg niet oversteken, vlucht als er bezoek komt, is doodsbang voor plotselinge en harde geluiden en andere honden. Hulpmiddelen als feromonen en homeopathie hebben vooralsnog geen soelaas geboden.

Angststoornis

“Wat belangrijk is om te realiseren, is dat angst vaak normaal en aangepast gedrag is”, aldus Jonckheer. “Als de angstreactie kortdurend is, is er meestal niet zoveel aan de hand en is dit niet schadelijk”, aldus de dierenpsychiater.

Denk hierbij aan een hond die even schrikt als hij buiten een knal hoort, maar dit verder geen nare gevolgen heeft voor de hond. “Een normale hond zal zich snel herstellen, maar de hond met een geluidsfobie of onderliggende angststoornis zal misschien in elkaar duiken, wegvluchten of verstijven. Zeker als deze reactie langer aanhoudt dan een paar seconden, zijn dat signalen dat er misschien meer aan de hand is.”

In het geval van Chica kunnen we helaas waarschijnlijk spreken van pathologische angst. “Soortgelijke gevallen zie ik bijna wekelijks in mijn gedragspoli op Veterinair Specialistisch Centrum de Wagenrenk. Dan krijg ik wanhopige mensen op het spreekuur met honden uit asielen of dodingsstations in landen als Spanje, Roemenië, Bulgarije, Griekenland of Portugal. Het zijn allemaal ontzettend lieve mensen die zich met hart en ziel inzetten om zo’n hondje te redden. Maar helaas zijn deze dieren vaak ernstig psychologisch beschadigd”, waarschuwt Jonckheer.

Verkeerde start

Hoe komt het toch dat deze dieren zo vaak een angststoornis ontwikkelen? “Vaak ervaren deze dieren al heel veel stress in de baarmoeder van de teef. Als de teef ziek is of geen goede voeding krijgt, geeft zij stresshormonen door aan de pups. Dit heeft een negatieve werking op de ontwikkeling van de hersenen van de nog niet geboren puppy’s; geen goede start dus. Vervolgens worden zij geboren, vaak onder ver van ideale omstandigheden, wat tot meer stress en problemen leidt.

Ook kunnen ze traumatische ervaringen opdoen zoals bijvoorbeeld door dierenmishandeling. Door omstandigheden worden zij ook nog eens met grote regelmaat te vroeg gescheiden van moeder en/of nestgenoten. Als dit voor acht weken gebeurt, kan dat verregaande gevolgen hebben”, zegt de veterinaire gedragsspecialist.

Vervolgens komen ze dan in een dodingsstation, waar de omstandigheden verre van ideaal zijn. Een hond ervaart daar negatieve fysieke en psychologische navolgingen van. Tel daar nog maar een stressvolle reis naar Nederland en een tijdelijk verblijf bij gastgezin of in asiel bij op.

Gedrag

In het geval van Chica; zij moet eerst leren vertrouwen te hebben in haar eigenaar en ook leren ontspannen. “Leer haar rustig in uw ogen kijken. Laat haar zitten. Houdt een snoepje in uw hand aan de zijkant van uw oog. Als Chica überhaupt in uw richting kijkt, beloon haar onmiddellijk met het snoepje. Als u als baas dit op een consequente manier uitvoert, dan kan er een verbaal signaal aan toegevoegd worden, zoals het woord ‘kijk’, nét vóór de hand omhoog wordt gebracht. Als Chica goed reageert op het verbale signaal dan hoeft de hand niet langer omhoog gebracht te worden en kan steeds een beetje langer worden gewacht met belonen (tot maximaal een paar seconden).”

Deze techniek kan overal voor worden gebruikt: zoals voordat zij haar eten krijgt, de riem om krijgt, met haar gespeeld wordt, vóór elke interactie met de hond. “Zo geven we de hond voorspelbaarheid en dat is heel fijn voor een angstige hond. Ook kunt u het gebruiken op momenten wanneer ze ergens van schrikt of u verwacht dat ze gaat schrikken om haar te helpen sneller herstellen of de schrikreactie te voorkomen. Het is een manier haar te leren kalmeren. Beloon haar ook als ze spontaan naar u kijkt als u buiten bent.”

Medicatie

Jonckheer vervolgt: “Of het gebruik van psychofarmaca (gedragsmedicatie) en andere medicijnen in het geval van Chica correct is, kan ik niet beoordelen zonder de hond gezien te hebben. Honden met echte angststoornissen hebben vrijwel altijd baat aan het juiste gebruik van psychofarmaca. Incorrect gebruik van psychofarmaca kan echter tot problemen leiden, dus expertise op dit gebied is noodzakelijk!”

Bij vragen, raadpleeg altijd een dierenarts-specialist gedrag of tenminste een dierenarts die bekend is met het gebruik van psychofarmaca”.

 

Valerie Jonckheer, dierenarts specialist gedrag